شناخت سلول، سیتوپلاسم، غشای سیتوپلاسمایی، ریبوزوم، سانتریول، شبکه آندوپلاسمی خشن

سلول

ü کوچکترین واحد حیاتی پیکره هر موجود زنده را سلول می گوییم. می توان گفت چنانچه بدن موجودات را به یک ساختمان تشبیه کنیم سلول ها به تعبیری آجرهای تشکیل دهنده ی بنا هستند .

هر سلول از اجزای مختلفی تشکیل شده است که به طور عمده سیتو پلاسم، غشای سیتوپلاسمی و هسته هستند.

سلول ها به طور کلی دو نوعند 

  • حاوی هسته: یوکاریوت
  • بدون هسته: پروکاریوت

سیتوپلاسم چیست؟

سیتوپلاسم مایع غلیظی است که حاوی مواد مختلف از جمله آنزیم هاست. آنزیم ها از جنس پروتئین بوده و درون خود سلول ساخته می شوند و وظیفه ی آن ها اداره کردن تغییرات شیمیایی داخل سلول است. علاوه بر آنزیم ها در سیتوپلاسم تعدادی اجزای بسیار کوچک وجود دارند که در ساختن سیتوپلاسم نو، تولید موادی که در خارج از سلول باید مصرف شوند و در تجزیه ی مواد برای تولید انرژی نقش دارند.  

هسته چیست؟

هسته ی هر سلول در واقع نقش مدیریت تغییرات شیمیایی که درون سیتوپلاسم رخ می دهد را بر عهده دارد. هر سلول دارای یک هسته است که معمولاَ کروی بوده و همانطور که ذکر شد به وسیله ی سیتوپلاسم احاطه شده است. از دیگر وظایف هسته کنترل تقسیم سلولی است. در واقع سلول بدون هسته قادر به تولید مثل نیست. هر سلول برای تولید مثل می بایست به دو سلول دیگر تقسیم شود. و این تقسیم تنها در مناطق رشد صورت می پذیرد.

غشای سیتوپلاسمایی چیست؟

این غشا لایه ی بسیار نازک و قابل انعطاف از جنس چربی است که اطراف سلول را فرا می گیرد و علی

رغم اینکه بسیار نازک است مانع خروج محتویات سلول و مخلوط شدن آن ها با مواد اطراف می شود. همچنین بر ورود و خروج مواد به داخل و خارج سلول نظارت دارد .سلول ها در شکل ها و اندازه های متفاوتی وجود دارند.  

اندامک های سیتوپلاسم

سلول های جانداران با توجه به پیچیدگی و عملکردشان از ساختارهایی به نام اندامک تشکیل شده اند.

ریبوزوم

اندامکی بدون غشا است که در همه جانداران وجود دارد.

  • ساختمان ریبوزوم: + rRNA  پروتئین
  • وظیفه ریبوزوم: سنتز پروتئین و رشته های پلی پپتیدی

سانتریول

  • اندامکی بدون غشا است که در جانوران و خزه و سرخس ها دیده می شود.
  • ساختمان سانتریول: 9 دسته میکروتوبول سه تایی
  • وظیفه سانتریول: دوک تقسیم، تاژک و مژک می سازد.

میتوکندری:

  • اندامکی است دارای دو غشا که در یوکاریوت های هوازی وجود دارد.
  • ساختمان میتوکندری: از دو غشا ساخته شده است. غشای خارجی صاف است و غشای داخلی چین خوردگی هایی به نام کریستا دارد) زنجیره انتقال الکترون در این قسمت قرار می گیرد که در تامین انرژی دخیل است(. فضای بین دو غشا را مایعی به نام ماتریکس پر می شود.
  • وظیفه میتوکندری: تنفس هوازی انجام می دهد.

دستگاه گلژی:

  • اندامکی است غشا دار که در سلول های یوکاریوتی وجود دارد.
  • ساختمان دستگاه گلژی :گلژی از کیسه هایی غشا دار تشکیل شده است که هیچ اتصال فیزیکی ندارند.
  • وظیفه دستگاه گلژی :بسته بندی و نشانه گذاری پروتئین ها

شبکه آندوپلاسمی خشن:

  • اندامکی است غشا دار که در یوکاریوت ها وجود دارد.
  • ساختمان شبکه آندوپلاسمی خشن: از کیسه های پهن متصل به هم ساخته شده است. به سطح خارجی غشای هسته متصل است و غشای آن با هسته و شبکه آندوپلاسمی صاف پیوستگی دارد.
  • وظیفه شبکه آندوپلاسمی خشن: ساخت گلیکوپروتئین + غشاسازی شبکه آندوپلاسمی صاف:
  • اندامکی است غشادار که در یوکاریوت ها دیده می شود.
  • ساختمان شبکه آندوپلاسمی صاف :از کیسه های غشادار متصل به هم ساخته شده است.
  • وظیفه شبکه آندوپلاسمی :ساخت لیپیدها + سم زدایی داروها و الکل

اندامک های بدون غشا سلول کدام اند؟

  1. ریبوزوم
  2. سانتریول

اندامک های دو غشایی کدام اند:

  1. هسته
  2. میتوکندری

نقش پروتئین ها در بدن

همه ی پروتئین هایی که در ساختار سلول های سازنده بدن وجود دارند از واحدهای کوچکی بنام اسیدهای آمینه تشکیل شده اند. غالبا اسیدهای آمینه را به عنوان «بخش های اساسی سازنده ی پروتئین» توصیف می کنند، چرا که با گرد هم آمدن این واحدهای کوچک به شکل های مختلف، پروتئین بوجود می آید.

با ما در تماس باشین

معرفی ساختمان مو

برای همه انسان ها داشتن مو مؤید جوانی و سلامتی بوده و در طرز تلقی مثبت فرد از شخصیت خودش اهمیت انکارناپذیری دارد. مو از جمله عواملی است که در روابط اجتماعی افراد بسیار مؤثر است تا جایی که موجب قضاوت و پیش داوری هایی نسبت به دیگران شده و به همین دلیل پاکیزگی و خوش حالت بودن مو دارای اهمیت زیادی برای انسان می باشد.

ساختمان فولیکول مو

ساختمان فولیکول مو

چرخه رشد مو

موهای  بدن    انسان  دارای دوره های رشد و استراحت بوده و بعد از مدت معینی می ریزند. این چرخه به صورت طبیعی تکرار می شود. چرخه رشد مو شامل مراحل آناژن، کاتاژنو تلوژن است .

مرحله آناژن: این مرحله، اولین مرحله رشد مو است که بین 2 تا 8 سال طول می کشد و در آن موها بلند می شوند.

مرحله کاتاژن: به دنبال مرحله آناژن، مرحله کاتاژن رخ می دهد که یک مرحله کوتاه بینابینی دو تا چهار هفته ای است. در این مرحله پیاز موی قدیمی تحلیل می رود و رشد مو متوقف می شود، اما مو نمی ریزد. 

مرحله تلوژن: در مرحله بعد فولیکول یا پیاز مو به مرحله تلوژن یا استراحت وارد می شود که دو تا چهار ماه به طول می انجامد. بعد از اینکه مرحله تلوژن کامل شد، مو ریزش کرده و موی جدید دوباره با مرحله آناژن، رشد خود را آغاز می کند. 

مراحل رشد مو

ساقه  مو

 ساقه مو از سه قسمت تشکیل شده است:

 مدولا

مدولا ساختاری است که فضاهای هوا در این لایه قرار می گیرند و در موهایی که ساختار ضعیفی دارند بیشتر آسیب می بینند. وظیفه اصلی کوتیکول حفاظت کامل کورتکس از عوامل آسیب رسان مثل گرما، مواد شیمیایی و عوامل مراقبتی روزانه است.

کورتکس 

بیشتر حجم مو مربوط به کورتکس می باشد که مسئول قدرت کششی ساختار مو می باشد. کورتکس از رشته های بلندی ساخته شده است که در کنار هم قرار می گیرند و با لایه کوتیکول پوشیده شده است.

کوتیکول

 کوتیکول شامل لایه های فلسی است که روی هم قرار می گیرند. ضخامت هر کدام از فلس ها 5/0 میکرومتر می باشد و از  کراتین ساخته شده اند. کوتیکول مانند یک سد عمل کرده و از لایه داخلی محافظت می کند .

مراحل رشد مو

ساختمان فولیکول مو

فولیکول مو ساختمانی لوله ای است که از سطح اپیدرم شروع و انتهای عمقی آن در هیپودرم قرار می گیرد .

ü پوست از بالا به پایین از سه لایه )اپیدرم، درم، هیپودرم( تشکیل شده است.

پاپیلا 

انتهای عمقی فولیکول متسع شده و پیاز مو را بوجود می آورد. پیاز مو در قاعده خود دارای ناحیه تو رفته ای است که حاوی درم بوده و پاپیلا نامیده می شود. پاپیلا ناحیه ای است غنی از رگ های خونی و انتهاهای عصبی هم در تشکیل مو نقش القایی دارد و هم برای نگهداری و رشد مو دارای اهمیت حیاتی است. بطوری که قطع جریان خون منجر به مرگ فولیکول می گردد .

سلول های ماتریکس

 سلول های اپیدرمی پوشاننده پاپیلا، سلول هایی هستند که ماتریکس مو را تشکیل می دهند. سلول های ماتریکسی فعالانه تقسیم شده، مو و غلاف درونی ریشه مو را بوجود می آورند.

  غلاف خارجی مو(Outer root sheath)

(Inner root sheath)غلاف داخلی مو (Dermal papilla)درمال پاپیلا غلاف داخلی ریشه مو

این غلاف، مو را تا سطح اتصال غدد چربی به فولیکول می پوشاند و از این به بعد از بین می رود و فضای باقی مانده به جای آن برای دفع ترشحات غدد چربی مورد استفاده قرار می گیرد. غلاف درونی ریشه مو حرکت موی درحال رشد را تسهیل و خود شامل سه لایه به اسامی کوتیکول، هاکسلی و هنله است .

ریزش موی آره آتا )سکه ای(

تحت تاثیر سیستم ایمنی رخ می دهد. سلول های سیستم ایمنی به فولیکول مو حمله می کنند. التهاب شدید باعث ریزش مو می شود  .

شکل- ریزش سکه ای منطقه ای

غلاف خارجی ریشه مو  

غلاف بیرونی ریشه مو در اطراف غلاف درونی قرار گرفته و در امتداد با اپیدرم می باشد. بطوری که این لایه در قسمت های عمقی از یک ردیف سلول و در قسمتهای میانی از دو ردیف سلول تشکیل شده ولی در قسمت های فوقانی شبیه اپیدرم و از نوع مطبق می باشد.

عضله راست کننده مو

دسته کوچکی از عضلات صاف که بطور مایل بین فولیکول مو و طبقه پاپیلایی درم قرار گرفته عضله راست کننده مو نامیده می شود. انقباض این عضله در پاسخ به سرما ، ترس یا هیجان باعث سیخ ایستادن موها می شود .

موهای ناحیه صورت فاقد عضله راست کننده می باشند .

دلایل ریزش مو

عدم توازن میزان مواد معدنی و ویتامین ها در بدن کمبود پروتئین در برنامه غذایی مشکلات غده تیروئید کم کاری غدد فوق کلیوی)آدرنال( عوامل ارثی در مردان کم خونی

مهم ترین دلیل ریزش مو ریزش موی آندروژنیک )ارثی(

ریزش موی وابسته به هورمون نوعی ریزش مو می باشد که در اثر عملکرد آنزیم 5 آلفا ردوکتاز در زمان افزایش میزان هورمون های جنسی پیش می آید. هورمون تستوسترون توسط آنزیم 5 آلفا ردوکتاز به هورمون دی هیدرو تستوسترون تبدیل می شود.

هورمون دی هیدرو تستوسترون دارای دو اثر جانبی عمده است: 

  • افزایش تولید چربی در پوست سر و بدن
  • کاهش سایز ریشه مو

که نهایتا باعث ریزش مو می شود.

پسوريازيس چيست؟

پسوريازيس چيست؟

ريشة لغت پسوريازيس (داءالصدَََف)، نوعی بیماری پوستی مزمن و خودايمنی است. اين بیماری يك بیماری شايع پوستی است كه لزوماً خارش دار نبوده با پلاكهای قرمز رنگ همراه با پوسته ريزی مشخص می شود. پسوريازيس اشكال گوناگون با شدتهای متفاوت داشته و مسری نمی باشد.

پسوريازيس چگونه ايجاد مي شود؟

امروزه مشخص شده است كه پسوريازيس يك بیماری مرتبط با سیستم ايمنی بدن است. در طی اين بیماری سیستم ايمنی با ارسال سیگنال های معیوب موجب تسريع رشد سلول های پوست می شود. در واقع در حالت عادی سلول های پوست بطور دائم از لايه های زيرين به طرف سطح حركت كرده، در آنجا هسته های خود را از دست داده و بصورت پوسته های مرده از بدن دفع می شوند. اين روند بطور معمول حدود يك ماه به طول می انجامد، اما در جريان پسوريازيس، چرخه حیات سلول های پوست بر اثر همان اشكالات سیستم ايمنی، سرعت يافته، در نتیجه چندين لايه سلول مرده در سطح پوست تجمع پیدا می كنند كه همان پوسته های پسوريازيس را تشكیل می دهند.

انواع پسوريازيس:

  • پسوريازيس پلاكی (Plaque psoriasis): اين نوع از پسوريازيس شايع ترين نوع اين بیماری است و حدودا 09 درصد مبتلايان به پسوريازيس از اين نوع از بیماری رنج می برند. نشانه های آن شامل، جراحات و زخم های پوستی خشك و قرمز می شود، كه با فلس های نقره ای پوشیده شده اند. هرچند ناحیه خاصی مخصوص اين نوع از بیماری نیست و اين بیماری می تواند در همه جای بدن ظاهرشود، اما معمولا پسوريازيس پلاكی در آرنج، زانو و پوست سر خود را نشان می دهد. پلاک ها می توانند خشك و خارشدار باشند. در مراحل پیشرفته و شديد بیماری، پوست دور مفاصل ممكن است ،تكه شده و خونريزی نمايد.
  • پسوريازيس پوست سر (Scalp psoriasis): اين نوع پسوريازيس می تواند تنها در بخشی از پوست سر و يا همه نواحی پوست سر خود را نشان دهد . دربعضی از افراد مبتلا به پسوريازيس پوست سر، ناحیه شديدا خارش دارد. در موارد پیشرفته بیماری می تواند باعث ريزش موی موقتی شود، كه با درمان بیماری ريزش مو هم بهبود می يابد.
  • پسوريازيس ناخنی (Nail psoriasis): تقريبا نصف افراد مبتلا به پسوريازيس، بیماری بر ناخن هايشان تاثیر می گذارد .پسوريازيس می تواند باعث سوراخ شدن و يا غیرعادی شدن  ناخن های شما )رشد بیش از حد، رفتن رنگ ناخن و حتی جداشدن ناخن ازدست( بشود.
  • پسوريازيس قطره ای (Guttate psoriasis): اين نوع از پسوريازيس باعث بوجود آمدن نقاطی كوچك شبیه قطره برروی، قفسه سینه، دستها، پا و پوست سر می شود. معمولا پسوريازيس قطره ای بعد از چند قزره از بین می رود، هرچند كه در بعضی از افراد بیماری پیشرفت كرده و به پسوريازيس پلاكی تبديل می شود. اين نوع از پسوريازيس بعضی اوقات بعد از عفونت گلو در كودكان و نوجوانان بوجود می آيد.
  • پسوريازيس معكوس (Inverse psoriasis): عموما اين بیماری زيربغل، كشاله ران، زير پستان و دور نواحی جنسی رخ می دهد. پسوريازيس معكوس باعث بوجود آمدن، تكه های نرم و قرمز و پوست ملتهب در آن ناحیه می شود. اين نوع بیماری در افراد چاق شايع تر است و با عرق كردن و يا مالیدنش بدتر می شود

ميزان شيوع پسوريازيس در جامعه چقدر است؟

پسوريازيس از جمله بیماری های شايع پوست است، طوريكه تخمین زده می شود حداقل يك درصد از مردم جهان به اين بیماری مبتلا باشند. شیوع پسوريازيس نیز همانند بسیاری از بیماری های ديگر در نواحی مختلف دنیا متفاوت است و به نظر می رسد بخصوص در كشورهای اسكانديناوی بیشترين شیوع را داشته تا 6 درصد از جمیعت اين نواحی ممكن است به پسوريازيس مبتلا باشند، در حالیكه بر عكس در میان اسكیموها، ژاپنی ها و غرب آفريقا پسوريازيس بیماری نادری محسوب می شود.

پسوريازيس در ايران نز جزو بیماری های شايع پوستی بوده، به نظر می رسد در شمال ايران حتی از شیوع بالاتری نیز برخوردار باشد.

پسوريازيس در چه سني ايجاد مي شود؟

پسوريازيس اغلب در سنین جوانی شروع می شود، اما می تواند در هر سنی از دوران نوزادی تا سنین كهولت شروع شود. هم زنان و هم مردان تقريباً به يك نسبت به اين بیماری مبتلا می شوند.

بيماري از كجا مي آيد؟ و چه عواملي در بروز آن دخيل هستند؟

عوامل متعددی در ايجاد شدن بیماری پسوريازيس موثرند و به اصطلاح اين بیماری يك بیماری چند عاملی يا مولتی فاكتوريال است. از میان اين عوامل بدون شك وراثت نقش اساسی دارد. بررسی های متعدد ژنتیكی نقش ارث را ثابت كرده است ،هرچند تنها در 3/1 موارد، سابقة وجود بیماری در ساير اعضای خانواده ديده می شود. اين مسئله نشان دهندة آن است كه عوامل ديگری غیر از وراثت نیز در پديد آمدن اين بیماری دخیل هستند كه از مهمترين اين عوامل می توان به موارد زير اشاره كرد؛

  1. عوامل روحي: بی شك استرس های مختلف روحی و هیجانی در بروز يا تشديد بیماری پسوريازيس موثرند و در بسیاری از موارد خود بیمار به رابطه اين  استرسها با بیماری خويش پی می برد.
  2. عفونتها: در مورد ارتباط عفونت ها با پسوريازيس اتفاق نظر وجود ندارد. شايد تنها رابطه ثابت شده بین اشكال قطره ای پسوريازيس و عفونتهای حاد استرپتوكوكی باشد.
  3. صدمات فيزيكي: علاوه بر استرس های روحی، صدمات فیزيكی به پوست نیز می تواند باعث ايجاد شدن پسوريازيس در محل ورود آسیب شود. بطور شايع خود بیمار نیز اين تجربه را پیدا می كند كه درست در محل خراشیدگی پوست يا محل برش جراحی، ضايعات پسوريازيس ايجاد می شوند. روی همین اساس است كه به بیمار مبتلا به پسوريازيس توصیه می شود كه از كندن پوسته ها و خراشیدن پوست خود پرهیز كند، چراكه اين عمل می تواند باعث تشديد بیماری وی شود.
  4. 4 داروها: بسیاری از داروهايی كه بیمار مصرف می كند می تواند باعث ايجاد شدن يا شعله ور شدن پسوريازيس شود. از مهمترين اين داروها می توان به تركیبات لیتیوم، داروهای مسدود كننده بتا مثل پروپرانولول و اتنولول، داروهای ضد مالاريا مثل كلروكین، كلونیدين و تركیبات يد اشاره كرد.
  5. 5 عوامل هورموني و متابوليك: پسوريازيس اغلب با عوامل هورمونی نیز در ارتباط است. برای مثال بطور معمول در جريان حاملگی، پسوريازيس تخفیف يافته و برعكس پس از حاملگی و در جريان شیردهی تشديد می شود. همچنین كمی كلسیم خون نیز می تواند باعث تشديد پسوريازيس شود.   

6 نور آفتاب: اكثر بیماران اذعان می دارند كه بیماری ايشان در زمستان بدتر می شود. شواهد گوناگون ديگر نیزحاكی از آن است كه نور آفتاب باعث بهبودی پسوريازيس  میشود. با اين وجود هستند بیمارانی كه نور آفتاب باعث شعله ور شدن بیماری شان می شود. روی همین اصل توصیه  میشود كه بیمار مبتلا به پسوريازيس از نور شديد آفتاب پرهیز كند.   

آيا بيماري پسوريازيس مسري است؟

با توجه به عوامل بر شمرده شده در مورد منشأ بیماری، مشخص می شود كه پاسخ اين پرسش به روشنی منفی است و بیمار و همراهان وی نبايد كوچكترين نگرانی از اين بابت داشته باشند. بنابراين، اگر هم بیماری در شخص ديگری از اعضای خانواده ايجاد شده است نه به علت سرايت از فرد مبتلا، بلكه اغلب به خاطر زمینه های ژنتیكی مشترک است. همینطور اگر بیماری در يك فرد رو به گسترش است، نه به علت سرايت از كانونی به كانون ديگر، بلكه به خاطر سیر بیماری و بعضاً به علت صدماتی است كه فرد به پوست خويش وارد كرده است.

آيا پسوريازيس ارثي است؟

همانگونه كه گفته شد ارث نقش مهمی در بیماری پسوريازيس دارد, اما ژن واحدی برای اين بیماری وجود ندارد. بیماران مبتلا به پستوزيازيس اغلب دوست دارند بدانند كه آيا فرزندانشان نیز به اين بیماری دچار خواهند شد يا خیر؟ پاسخ به اين سئوال ،چندان ساده نیست. بطور كلی می توان گفت اگر تنها يكی از والدين به بیماری دچار باشند, احتمال ابتلای فرزندشان كمتر از ده درصد خواهد بود اما اگر هر دوی والدين مبتلا به پسوزيازيس باشند تا 40 درصد اين احتمال وجود خواهد داشت.

علائم بيماري پسوريازيس چگونه است؟

اگرچه پسوريازيس نام خود را از خارش گرفته است اما معمولاً بیماران چندان از اين نظر شكايت ندارند. در واقع جدا از درگیری مفصلی كه آن هم تنها در درصد كمی از بیماران اتفاق می افتد، پسوريازيس چندان بر سلامتی فرد تأثیر  نمیگذارد و اغلب فقط از نظر زيبايی است كه بیمار را نگران می سازد.

پسوريازيس در اشكال گوناگون ديده می شود، اما شايع ترين شكل آن كه پسوريازيس معمولی نامیده می شود بصورت پلاكهای قرمز رنگ با پوسته ريزی قابل توجه، اغلب در سر، آرنج ها، ساعدها، زانوها و ساير نواحی تحت فشار ديده می شود.

گاهی اوقات پلاكهای فوق الذكر بخش قابل توجهی از سطح پوست را درگیر می كنند كه در اين حالت اصطلاحاً به آن پسوريازيس ژنرالیزه می گويند و گاهی هم تقريباً تمام سطح بدن دچار قرمزی و  پوستهريزی  میشود كه حالت خطیری از پسوريازيس را ايجاد می كند كه پسوريازيس اريترودرمیك نامیده شده، نیاز به مراقبت ويژه دارد.

علاوه بر اين ممكن است ضايعات پوستی پسوريازيس بسیار كوچك و متعدد باشند كه اصطلاحاً به آن پسوريازيس قطره ای می گويند كه بخصوص در كودكان و پس از عفونتهای استرپتوكوكی ديده می شود.

ندرتاً ضايعات پوستی در پسوريازيس بصورت ضايعات حاوی چرک تظاهر پیدا  میكنند كه در اين حالت به آن پسوريازيس پوسچولار می گويند.

نهايتاً همانگونه كه گفته شد ممكن است در جريان بیماری پسوريازيس مفاصل نیز درگیر شوند كه به آن آرتريت پسوريازيی  میگويند. آرتريت پسوريازيس معمولاً در افراد بزرگسال ايجاد شده و خود در اشكال گوناگون ديده  میشود. معمولاً يك يا چند مفصل محیطی بطور غیر قرينه مبتلا می شوند، اما اين امكان وجود كه مفاصل انگشتان، ستون فقرات و ساير نواحی هم درگیر شوند.

علاوه بر اشكال گوناگون پسوريازيس، شدت آن نیز در افراد مختلف متفاوت است. ممكن است تنها ناحیه ای از سر يا زانوها درگیر باشد و يا اينكه برعكس تقريباً تمام سطح پوست مبتلا باشد. راه های مختلفی برای تعیین شدت پسوريازيس وجود دارد .

پزشكان متخصص پوست معمولاً از روش ويژه ای استفاده می كنند كه به آن اندكس PASI می گويند. روش ساده تر آن است كه اگر كمتر از 2 درصد سطح بدن درگیر باشد، آن را خفیف نامیده، اگر بین 3 تا 10 درصد سطح بدن درگیر باشد، پسوريازيس با شدت متوسط و اگر بیش از 10 درصد سطح بدن درگیر باشد، شديد تلقی می شود. همچنین میزان تأثیر پسوريازيس بر كیفیت زندگی راه ديگر  اندازهگیری شدت پسوريازيس است كه لزوماً هم با شدت پسوريازيس مرتبط  نمیباشد.   

علاوه بر پوست، چه اعضاي ديگري در پسوريازيس ممكن است مبتلا شوند؟

در درصد كمی از بیماران مبتلا به پسوريازيس مفاصل درگیر می شود. همچنین در بخشی از بیماران ناخن ها درگیر می شوند. اين امر بخصوص در افرادی كه درگیری مفصلی دارند بیشتر ديده می شود. درگیری ناخن ها ممكن است بصورت جدا شدن صفحه ناخن از بستر ناخن، بروز نقاط ريز روی ناخن، ضخیم شدن زير ناخن و يا تغییر شكل و تغییر رنگ ناخن تظاهر كند .

اگرچه در درصد بالايی از بیماران پسوريازيس، ناحیه سر درگیر می شود، اما اين مسئله باعث ريزش مو نمی شود.

راه تشخيص بيماري چيست؟

پسوريازيس اغلب با معاينه بالینی تشخیص داده می شود و هیچ تست خونی برای تشخیص آن وجود ندارد، هر چند گاهی اوقات انجام برخی آزمايشات برای يافتن علل  شعلهور كنندة آن ضروری است. در هر حال در موارد مشكوک، می توان از بیوسپی پوست استفاده كرد. در اين روش پزشك با بريدن تكة كوچكی از پوست و بررسی آن زير میكروسكوپ، بیماری را تشخیص می دهد.

آيا پسوريازيس قابل درمان است؟

واقعیت اين است كه اخیر! در حال حاضر اين بیماری درمان قطعی ندارد. كما اينكه بیماری قند، فشار خون و بسیاری از بیماری های ديگر نیز درمان قطعی ندارند. اما داروهای بسیاری وجود دارند كه با استفاده از آنها، بیماری پسوريازيس كنترل می شود و گاه بیمار تا مدتها عاری از هرگونه ضايعه باقی می ماند. همانگونه كه قبلاً گفته شده پسوريازيس طول عمر فرد را كم نمی كند ،مسری نبوده، باعث ريزش مو نشده و در واقع از بسیاری از بیماری پوستی ديگر، بهتر كنترل می شود.

 روشهاي درمان پسوريازيس كدامند؟

با توجه به متفاوت بودن پسوريازيس در افراد مختلف، روش درمان در هر فرد بسته به سن، جنس، شغل، وسعت بیماری و بسیاری از عوامل ديگر متفاوت خواهد بود.

در حال حاضر داروهای موضعی بسیاری وجود دارند كه در درمان پسوريازيس مصرف می شوند.

كورتیكوستیروئیدهای موضعی معمولاً شايعترين درمانی است كه برای پسوريازيس استفاده شده، باعث كم شدن التهاب و تحريك پذيری پوست می شود. خیلی از اوقات پزشك تركیبی از يك داروی از بین برنده لايه شاخی )كراتولیتیك( و استیروئید موضعی را تجويز می كند. نكته مهم در مصرف كورتیكوستیروئیدهای موضعی آن است كه غالباً پس از مدتی، ديگر آن پاسخ مطلوب ابتدايی حاصل نمی شود، ضمن آنكه خطر نازک شدن پوست در اثر مصرف اين داروها نیز وجود دارد. بنابراين انتخاب دقیق نوع استیروئید موضعی و مصرف درست آن می تواند باعث كم شدن اين اثرات ناخواسته شود.

علاوه بر كورتیكوستیروئیدهای موضعی و داروهای كراتولیتیك داروهای قديمی تری چون تركیبات تار قطران و آنترالین نیز از مدت ها قبل در درمان پسوريازيس بكار رفته، با اثرات قابل قبول همراه هستند. همچنین استفاده از تركیبات موضعی ويتامینD نیز در درمان اين بیماری با نتايج خوبی همراه بوده است.

علاوه بر درمانهای موضعی، در موارد شديد پسوريازيس داروهای متعددی وجود دارند كه بصورت تزريقی يا خوراكی برای اين بیماری بكار می روند و اصطلاحاً درمانهای سیستمیك نامیده می شوند. معمولاً متوتركسات اولین دارويی است كه برای اين منظور بكار  میرود. اين دارو كه در سال 1951 برای اولین بار در درمان پسوريازيس مصرف شد تكثیر سلول های پوست را كم كرده غالباً بخوبی بیماری را كنترل می كند. متوتركسات  میتواند هم بصورت خوراكی و هم تزريقی مصرف شود و غالباً پس از چند هفته اثر آن ظاهر می شود.

همچنین مشتقات ويتامین A كه به رتینوئیدها معروف هستند با كاستن تكثیر سلول های پوست، باعث بهبودی پسوريازيس  میشوند.

از داروهای ديگر  میتوان به سیكلوسپورين و هیدروكسی اوره اشاره كرد. طبیعی است كه تمام اين داروها با نظر پزشك تجويز شده، برای اطمینان از  بیعارضه بودن آنها، انجام آزمايشات پايه و  دورهای ضروری است.

در هر حال, آنچه در مورد داروهای سیستمیك در پسوريازيس بسیار اهمیت دارد، اين است كه بجز موارد استثنايی، نبايد از كورتیكوستیرروئیدهای خوراكی يا تزريقی در اين بیماری استفاده شود. مصرف اين داروها، اگرچه ممكن است باعث بهبودی ظاهری اولیه شوند، ولی متعاقباً علاوه بر اثرات سوء متعددی كه دارند، باعث شعله ور شدن بیماری يا تبديل شدن آن به اشكال خطیرتر می شود.

نكتة ديگری كه بسیار اهمیت دارد، اين است كه هنگامی كه يك خانم مبتلا به پسوريازيس در سنین باروری تحت درمان با داروهای سیستمیك قرار می گیرد، بايد بدقت از نظر پیشگیری از بارداری توجیه شود. در مورد برخی از اين داروها حتی تا ماهها پس از قطع دارو نیز بارداری می تواند خطراتی برای جنین در پی داشته باشد.   

منظور از درمان با اشعه در پسوريازيس چيست؟

بسیاری از اوقات هنگامی كه صحبت از درمان با اشعه می شود، بیمار  آنرا با راديوتراپی يا پرتو درمانی يكسان تصور می كند ،در حالیكه غالباً منظور از درمان با اشعه در پسوريازيس در واقع درمان با طول موج های خاصی از نور  میباشد. درواقع در اين روش كه از قديمی ترين روش های درمانی در بیماريهای جلدی  میباشد، بیمار پس از مصرف دارويی به نام پسورالن (P)، كه قبلاً از عصارة گیاهان خانواده هويج بدست  میآمد، در برابر اشعه ماوراء بنفش (UVA) قرار  میگیرد. از همین روست كه به اين روش درمانی، PUVA درمانی گفته می شود. هرچند PUVA درمانی نیز عاری از عارضه  نمیباشد، اما در كل روش بسیار موثری در درمان پسوريازيس های وسیع و مقاوم بوده، معمولاً تا ماهها هم تأثیر آن پايدار باقی می ماند. امروزه علاوه برPUVA از طیف های اختصاصی تری از ماوراء بنفش همچون UVB نیز در درمان پسوريازيس دستگاه می شود. اين روش های درمانی غالباً در بخش های پوست بیمارستانها و گاهی نیز در مطب پزشكان و يا با استفاده از نور خورشید انجام می شود.  

چه نوع رژيم غذايي براي بيمار پسوريازيسي لازمست؟

رژيم غذايی خاصی برای فرد مبتلا به پسوريازيس لازم نیست، هرچند مصرف زياد گوشت قرمز ممكن است باعث تشديد بیماری شود و از سويی ديگر مصرف روغن ماهی به علت اسیدهای چرب ضروری، اغلب نقش كمكی در درمان دارد. علاوه بر اسیدهای چرب اشباع نشده،  ويتامینD نیز ممكن است اثرات مفیدی در درمان پسوريازيس داشته باشد. همچنین مصرف الكل و كشیدن سیگار ممكن است باعث تشديد بیماری شود.  

آيا ليزر در درمان پسوريازيس موثر است؟

استفاده از لیزر در پزشكی به علت سهولت كاربری آن بسیار مورد توجه پزشكان و بیماران قرار گرفته است، اما گاهی اين علاقه اسباب سوء استفاده سود جويان را نیز فراهم  میآورد. آنچه در ارتباط با پسوريازيس مهم است آن است كه نوع خاصی از لیزر كه طول موج آن تقريباً مشابه اشعه ماوراء بنفش (UVB)B است، كما بیش با همان مكانیسم می تواند باعث بهبودی پلاكهای پسوريازيس شود، اما هنوز اين اثرات بطور كامل به اثبات نرسیده اند و بعلاوه دستگاه لیزری كه مناسب اين كار است به راحتی در تمام دنیا در اختیار قرار ندارد.

درمانهاي جديد پسوريازيس كدامند؟

با شناخت بهتری كه از چگونگی ايجاد شدن بیماری پسوريازيس طی سال های اخیر حاصل شده است و با عنايت به اين نكته كه سیستم ايمنی نقش مهمی در ايجاد شدن بیماری دارد، طی چند سال گذشته طیف جديدی از داروها غالباً به روش فن آوری زيستی )بیوتكنولوژی( ساخته شده اند كه قادرند با تصحیح اختلالات حاصل شده از پسوريازيس، بیماری را بهبود بخشند. اين داروها كه غالباً به درمانهای «بیولوژيك» معروفند، گاهی اوقات با نتايج بسیار درخشانی همراه هستند اما نكته مهم در مورد آنها قیمت بسیار بالای آنهاست و از اين رو فعلاً فقط در موارد بسیار شديد بیماری مصرف می شوند.

کرم پسوریازیس سریتا
کرم پسوریازیس سریتا
شامپو پسوریازیس سریتا
شامپو درمان پسوریازیس سریتا

خورشیدتو بکش

چالش خورشیدتو بکش توسط شرکت پارس آزمای طب ( تولید کننده محصولات سریتا، ژنوبایوتیک و سریتا بیوتی ) برگزار می شود و به کسانی که در این چالش شرکت کنند یک عدد ضدآفتاب ژنوبایوتیک اهدا می گردد. برای اطلاعات بیشتر با ما در تماس باشین